Gołębie są ptakami, żyjącymi w wielu regionach świata i w różnych warunkach naturalnych, może z wyjątkiem mroźnych okolic podbiegunowych. W rodzinie gołębi zwyczajowo rozróżnia się kilkadziesiąt rodzajów i ponad 300 odmian. Hodowla gołębi jest wciąż popularnym hobby, a ptaki te utrzymywane są w celu sprzedaży pysznego mięsa, udziału w prestiżowych wystawach, a także z przeznaczeniem na zawody sportowe. Gołębie ozdobne są prawdopodobnie najliczniejszą grupą, a pomimo że mają niewielką funkcję użytkową, hodowane są głównie ze względu na wielką wartość estetyczną.
Krótka historia hodowli gołębi
Już w starożytnych czasach gołębie traktowano jako ptaki ofiarne lub jako pokarm dla ludzi. Rzymianie przed naszą erą zaczęli selekcjonować je pod względem specyficznych cech, a tym samym tworzyć grupy hodowlane. Głównie jednak stawiano na użytkowość gołębi, a nie tylko na ich urodę. W owych czasach powstały gołębie pocztowe, które przez wiele wieków służyły do dalekiej komunikacji między ludźmi.
Gołębie ozdobne to już era nowożytna, kiedy to zaczęto krzyżować osobniki różnych typów w taki sposób, by uwypuklić ich najlepsze cechy wyglądu. W dzisiejszych czasach to właśnie one dominują na wystawach. Powstało wiele ras o zróżnicowanych cechach – od wielkości, poprzez ubarwienie, do rodzaju upierzenia. Piękno tych ptaków urzeka, a ich charakter i możliwości udomowienia powodują, że wielu hodowców przywiązuje się do nich, a nawet nadaje im imiona.
Gołębie ozdobne w hodowli – kilka podstawowych informacji o ich cechach
Sama nazwa grupy: gołębie ozdobne, sugeruje fakt, że wyróżniają się oryginalnością wyglądu. Może to być jasny kolor i niezwykły wzór upierzenia, cechy zewnętrzne lub nieoczekiwany kształt i struktura budowy dzioba, czy całego ciała.
Gołębie Australii i Azji Południowej są szczególnie zróżnicowane pod względem gatunków i ras. Jednakże ptaki te są przystosowane wyłącznie do ciepłego, a nawet gorącego klimatu i nie nadają się do trzymania w chłodniejszych warunkach klimatycznych północnej półkuli. W Polsce jest kilka ozdobnych ras, które mają wysokie możliwości przetrwania i rozmnażania się. Jest wśród nich spora różnorodność, a hodowcy wybierają takie, które sprawdzają się w indywidualnych uwarunkowaniach danej hodowli.
W przeciwieństwie do swoich dzikich krewnych wiele ozdobnych gołębi idealnie nadaje się do trzymania w pomieszczeniach, ze względu na ich obniżone potrzeby latania. Niektóre rasy praktycznie zapomniały, jak to jest latać wysoko. Chociaż zdarzają się też ptaki wysoko latające, również sklasyfikowane jako gołębie ozdobne. Potrzebują one jednak innych warunków hodowlanych.
Czy to kolor sprawia, że gołębie ozdobne są tak atrakcyjne?
Kolor ozdobnych gołębi może być najbardziej nieoczekiwany i zróżnicowany: od jasnozielonego do jaskrawoczerwonego i brązowego. W obrębie każdej rasy można znaleźć wiele odmian kolorystycznych. Dlatego odcień koloru rzadko służy jako znak identyfikacyjny konkretnej rasy gołębi, raczej stawia się na fizyczne różnice.
Tu warto nadmienić, że również ich rozmiar może się znacznie różnić. Bywają osobniki niewielkie jak skowronki, ale również takie o wielkości sporego kurczaka. Ozdobne gołębie są zwykle nieśmiałe, więc opieka nad nimi powinna być bardzo delikatna i ostrożna.
Najlepsze polskie rasy gołębi ozdobnych
Nazwy ras gołębi ozdobnych często pochodziły od nazw regionów, w których hodowano tę lub inną odmianę. Czasami nazwa odzwierciedlała związek między zewnętrznymi znamionami gołębia, jego indywidualnymi cechami charakterologicznymi, a nawet pewnymi podobieństwami do innych zwierząt, nie tylko ptaków.
W Polsce zarejestrowanych jest kilkanaście ras gołębi ozdobnych, a na wyróżnienie zasługują trzy następujące:
- Ryś polski. To gołąb z grupy uformowanych, a początki jego hodowli sięgają XVII wieku. Waży ponad pół kilograma, ma charakterystyczną, wygiętą sylwetkę i czerwone oczy, a także krótkie, rozstawione szeroko nogi. Kolorystyka tych gołębi jest różna, można znaleźć odmiany czerwone, żółte i niebieskie.
- Krymka białostocka. Jest to rasa nowożytna, która powstała już w XX wieku na terenach północno-wschodniej Polski. Wyróżnia się specyficzną czapeczką, ma krótki dziób i dumnie wysuniętą do przodu pierś. Z początku były to gołębie lotne — pocztowe i tak się również do dziś klasyfikują. Jednakże ze względu na urodę, białe upierzenie z barwnymi plamami na głowie i ogonie, są traktowane również jako wysoce dekoracyjne.
- Barwnogłówka poznańska. Gołębie tej rasy wywodzą się z najstarszych hodowli gołębiarskich, które powstały w XVI wieku w Wielkopolsce. To drobne ptaki o szerokiej i krótkiej szyi, z uwypuklonym czołem oraz krótkim dziobem. Mają wiele walorów estetycznych, między innymi ozdobną koronę z piór na głowie, które z tyłu są białe, a z przodu niezwykle ubarwione.
Gołębie ozdobne, pomimo ich minimalnej wartości użytkowej, nadal są bardzo popularne i poszukiwane wśród obserwatorów ptaków. Każdego roku na świecie hodowanych jest kilka nowych ras, które spełniają oczekiwania kolejnych hodowców.
